Әбием әйткән сер гомеремне үзгәртте

Тормышта төрле хәлләр була бит, әнием дә мине уйнаштан түгел, ә язмышына язылган сынауларның «әҗере» буларак тудырган. 

Әнием зифа буй-сынлы, акыллы, бик зирәк кыз булып җитешкән елларында, мәктәпне бетергәч инде, башкалар кебек калага укырга чыгып китә. Укытучы буласы килә аның. Кабул итү имтиханнарын да бик әйбәт кенә бирә, укырга да керә. Ләкин Казанда яшәр җир дә табарга кирәк бит. Тулай торакта урын санаулы гына һәм анысы да күп балалы гаиләләргә бирелә диелгәч, әни фатир эзләргә керешә.

Анда чаба, моннан сораша, шәһәр авыл түгел, урам башына басып кына хәбәр бирә алмыйсың. Шәһәрдәге халык агымында ике аякта басып торуы да авыр, кая анда иркенләп сүз сөйләшү! 

Алай да тапкан

Ишегалдында җыелышып утырган әби-апалар янына барып сүз кушарга ничек кыюлыгы җиткән диген. Шулар ишендәге олырак кына бер әби ике бүлмәле фатирының бер бүлмәсенә кертергә ризалашкан. Ләкин, кызым, белеп тор, минем улым бар, ул еш кына салып кайта, исереп кайтып кердеме без синең белән өйдән юк булырга тиешбез, дигән.

Син качкан җиргә качармын мин дә, дигән әни. Шулай итеп, тыныч күңел белән ул әби янына күченгән. Тәртипсез улының холыксызлануы озак көттермәгән, исереп кайтуга әби ишеккә йөгергән, әни аның артыннан. Ләкин әни чыгып кача алмаган шул, өлгермәгән, әби артыннан ишекне бикләп куеп, әнине мыскыл иткән.

Әни — саф авыл кызы, шул бер очрак җитә калган, мин туганмын. Шуннан артыгын берәү дә белми, әни дә сөйләми, әби дә сорашмаган. Ә мин боларны әбиемнән генә белдем, ул сөйләде. Әнидән сорарга да оят, аның гамәлләрен тикшергән шикелле. Дөрес, ул чакта бик авыр кабул иткәннәр инде, авылда да гаибәтен озак сөйләгәннәр. 

Әни барысына да түзгән

Ул да гаепле түгел инде югыйсә. Әнинең күңеле тулы яра булса да, миңа гаептән яралган бала син димәде, бик яратып үстерде. Балдан да татлырак улым бит син дия иде. 

Әни укуын читтән торып төгәлли. Авылда укытучы булып эшләде. Беләсезме, авылда бөтен кеше хөрмәт итте аны. Укытучы кеше бит ул, уйнашчы кыз булса кем аны балалар укытырга эшкә алсын? Әнием актан да ак булып, исеменә кара тап төшермичә яшәде. Ә бала ул Аллаһы бүләге, аны кем дә инкяр итә алмый. Димәк, минем яралуым тиеш булган. 

Әнием бүген Россиянең атказанган укытучысы. Тормышын сыңар үтсә дә, сыңар дип, әлбәттә, янында мин бар, ләкин ирсез яшәсә дә, ул бер дигән йорт җиткерде, бакчабыз искитмәле. Ир-атлар эшли алмаганны эшләп көн күрде. Дөрес, кияүгә дә килеп сорадылар аны, әни кистереп әйтте, улымны бик яратып үстердем, гаиләгә чит кеше кертмим, диде.

Хәзер үзем дә әнигә шул сүзне әйтәм, мине үстердең, башлы-күзле иттең, инде үзең өчен яшәр вакыт та җитте кебек, берәрсе белән никахланмыйсыңмы, дим. Өйдән кума мине, улым, бер дә артык түгелмен, оныкларымны яратып үстерешәм, ди. Әйе, яшьлегендә ир назы күрмәгәч, олыгайгач нигә кирәк инде аңа чит кеше? Ни өчен чит кеше димме? Чөнки, үз булыр өчен яшьлектән алып картлыккача янәшә атлау кирәк шул.

Рәсим Назимов.