Исәнмесез. Исемемне язмасагыз иде. Үземне кызгандыру өчен шалтыратмыйм.
Бәлки, минем кебек берәрсе укыр да, соң булганчы әнисе янына кайтып килер. Мин дә үземне начар кыз дип йөрмәдем. Әнине карадым, акча җибәрдем. Тик хәзер кайбер квитанцияләрне күрсәм дә елыйм.
Капка төбендә көтеп торучы әни Без гаиләдә ике бала үстек. Абый авылда калды, мин Казанга киттем. Әти үлгәч, әни ялгыз яшәргә өйрәнде. Башта сыерын бетерде, аннары тавыкларын киметте. Без кайткан саен ишегалдында берәр нәрсә юкка чыга барды. Әни генә һаман элеккечә капка төбенә чыгып каршы ала иде. Мин аңа ай саен акча күчердем. Даруына, утынына, вак-төяк чыгымнарына.
Күчергәч, шалтыратып әйтә идем. Әни башта рәхмәт укыды, соңрак борчыла башлады: үзегезгә җитәме, балаларның кирәк-ярагы күптер, дия иде. Мин моны аның гадәти ана сүзе дип кенә кабул иттем.
Абый исә акча бирмәде диярлек. Үзенең тормышы да җиңел түгел иде инде: бер эштән кыскарттылар, икенчесендә хезмәт хакын тоткарладылар. Мин аңа эчтән генә үпкәләп йөрдем. Әнинең базына төшеп бәрәңгесен чыгаруны, карын көрәүне зур ярдәмгә санамадым. Авылда яшәгәч, кереп чыгуы авыр түгелдер, дип уйладым.
Әни абыйны якласа, тагын да ачуым килә иде. Күпме акча җибәргәнемне санап әйткән чакларым булды. Хәзер уйлыйм: ул чакта әни телефонның теге башында нишләде икән? Минем әйткән сүзләрдән күзен йомдымы, кулындагы тастымалын бөтердеме икән? Мин бит аның шундый сүзләр ишеткәч ниләр кичерүе турында уйлап та тормый идем. Үземнекен, әйтәсе килгәнемне чыгарып салам да шуның белән канәгать.
Бер кайтуымда суыткычында нибары өч тәлинкә тора иде. Берсендә ике коймак, икенчесендә аз гына эремчек, өченчесендә пешкән ит кисәге. Һәрберсе аерым капланган. «Нигә шулай азлап саклыйсың?» – дип сорадым. Әни, гадәтенчә, елмайды: ялгыз кешегә күп кирәкми, бозылып әрәм булмасын, янәсе.
Мин кибеткә чыгып, ике зур пакет ризык алып кердем. Суыткычын тутырдым. Китәргә җыенганда әни коймакларын миңа төреп бирде. Алмадым. Өйдә ашарга күп, нәрсәгә миңа аның коймагы. Нинди хисләр кичергәндер, бәгърем, ул төргәкне кире сүткәндә йөзенә карамадым да, ашыктым. Балалар машинада көтә, тизрәк кузгалырга кирәк. Әнинең пенсиясе килгән көнне абый гел аның янына керә икән.
Алынмый калган коймак төргәге Моны күрше апа очраклы гына әйтте. «Бүген дә шунда булды, икәүләп кибеттән кайттылар», – диде. Күңелдә күптән йөргән шик шул мизгелдә ачыклангандай булды. Мин акча җибәрәм, ә абый аны әнидән алып бара бугай, дигән уй башта әйләнә иде.
Шул кичне әнигә шалтыратып, эчемдә җыелганнарны бушатканда, авыр сүзләр дә әйттем. Абыйга да җитәрлек эләкте. Әни мине туктатырга тырышты, тик мин тыңламадым да, ишетергә дә теләмәдем. Ахырда ул акрын гына:
– Улым минем акчама кызыгып килми, кызым, – диде.
Мин моны да абыйны яклау дип кабул иттем. Икенче айда акча күчермәдем. Моны хәзер язу да оят. Үземчә тәрбияләргә булдым. Әни сорамады. Шалтыратканда көнне ничек уздыруы турында сөйләде, оныкларының хәлен белеште. Мин исә һаман акча турында сүз кузгатуын көттем. Кузгатмагач, «димәк, җитә» дип тынычландым.
Ноябрьдә әни егылып, бот сөяген сындырды. Хастаханәдән аны үземә алып кайттым. Авылга киемнәрен алырга кайткач, шкаф тартмасыннан кечкенә дәфтәр килеп чыкты. Анда айлар, ниндидер саннар язылган иде. Башта чыгымнарын теркәп баргандыр дип уйладым. Аннары исемнәргә күзем төште: минем балаларымның исемнәре язылган иде.
Кичке чәй һәм кулдан төшмәгән телефон Җибәргән акчаларымны әни аларга җыеп барган булып чыкты. Олысына – уку өчен, кечкенәсенә – «үсеп җиткәч кирәк булыр» дип. Бер биттә, хәтта, кызымның кайчандыр сүз арасында гына әйткән хыялына кадәр язып куелган: «Рәсем ясарга өйрәнергә тели икән». Ул сөйләшү инде бөтенләй минем хәтеремдә дә юк.
Кухнядагы өстәл тартмасында кибет чеклары ята иде. Пенсия килгән көннәрдә алынган ризыклар: ярма, май, сөт, тавык ите. Абый әнине кибеткә алып бара, пакетларын күтәреп кайта икән. Аннары, әни аш пешергән арада, ишегалдындагы эшләрне карый, суын кертә.
Әнинең өстәлендәге ризыкларның нигә өч кечкенә тәлинкәгә бүленгәнен дә аннары белдем. Берсе көндез үзенә ашарга. Икенчесе кичкә. Өченчесе – абыйга дип. Ул эштән кайтканда керә, әни ашын җылыта, чәй куя. Аның белән кемдер утырып ашасын, өстәл артында ялгыз булмау өчен саклаган икән ул ит кисәген.
Шәһәргә кайткач, дәфтәрне әни алдына куйдым. Ул гаепле кешедәй оялып китте. «Үзеңә тотарга кушкан идем бит», – дип ачуландым мин тагын. Гаҗәп инде: үзеңнең ялгышыңны күргәч тә, башта бүтән кешене ачуланасың икән.
Карлыган чистартканда өзелгән сүз Әни дәфтәр читен сыйпады. – Миңа үземә нәрсә кирәк соң, кызым? Кеше белән бер утырып чәй эчсәм, шул җитә. Бездә ул өч ай яшәде. Даруларын вакытында бирдем, табибларга йөрттем. Тик кич белән чәй эчәргә утырганда да кулымда телефон булды инде. Хәзер без шунсыз бәдрәфкә дә кермибез бит. Эш, хәбәрләр, балаларның сыйныф төркемнәре... Әни сөйләгәндә «тыңлыйм» дип баш кага идем. Бер көнне ул сүзен ярты юлда туктатты. Мин бит шуны да бераздан соң гына сиздем.
Язга таба авылга кайтырга сорады. Ризалашмадым. Монда уңайлы, лифт бар, табиб якын, дидем. Абый килеп алырга җыенгач, аның белән дә сүзгә килдем. Шунда ул беренче тапкыр миңа тавышын күтәрде: «Әнинең өенә кайтасы килә. Үзеңнең дөреслегеңне исбат итү өчен генә тотма аны», – диде.
Кайтардык. Шул җәйдә мин авылга еш йөрдем. Берсендә әни белән карлыган чистарттык. Ул яшь чагын сөйли башлады. Телефоным шалтырагач, торып киттем. Кире кергәндә әни савытларны җыеп куйган иде инде. Сүзен яңадан башламады. Көзен әни үлде. Тыныч кына, үз өендә. Абый иртән кергәндә чәйнеге әле җылы булган…
Хәзер миндә аның дәфтәре саклана. Акчаны балаларга бүлеп бирдем. Дәфтәрне бирмәдем. Соңгы битендә мин күчермәгән ай да бар. Каршына бернинди сан язылмаган. Бары тик: «Кызымның чыгымы күптер», – дип куелган.
Шул юлны укыган саен әнине каршыма утыртып, бернәрсәгә дә бүленмичә тыңлыйсым килә. Карлыган чистартканда сөйләп бетермәгән сүзен генә булса да…
Бик үкенечкә калды, бик. Хәзер үземне әрләп бетерә алмыйм, әмма терсәкне тешләп булмый шул... ээххх, булмыыййй... Әйтер сүзем шул: әти-әниләрегез исән чакта, мөмкин булганда, телефоннарыгызны, мәшәкатьләрегезне читкә куеп, алар белән сөйләшегез, яннарында ешрак булырга тырышыгыз.
Фәридә.
Балтач ягы
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар