«Аның кулы тигән җирдә кояш нуры эленеп кала…»

Биләүдәге зәңгәр күзле курчакка кадәр җил уңаена шул бишектә тирбәлә, ә тирә-ягын чәчәкләр уратып алган. Кышкы аклык җиһанны суыткан мәлдә бу күренеш җанымны җылытты — җәйге сәфәремнән калган бер якты хатирә иде ул.

Матурлык хакына

Йорт хуҗасы Талия апа Әхмәтҗанова Аксубай районының Кызыл Тау авылында яши. Аңа 63 яшь. Саулыгы элеккеге кебек булмаса да, зарланырга яратмый. Күңеле гел матурлыкка омтыла, ә йөгерек куллары энә-җептән бушамый: тегә, чигә, бәйли. Авылда төнлә ут янган тәрәзәләрнең күбесе аныкыдыр, мөгаен.

— Сәгатьләр буе зарланырлык чирем юк, ләкин төн йокыларымны урлаган кул эшен читкә куя алмавымны гына «чир» дип атар идем инде. Тик торса, бармак буыннарым ката, ә болай хәрәкәттә — аларга да файда. Эрлим дә, бәйлим дә, чигәм дә. Хәзер кызык өчен генә эшлим. Ә яшь чакта шуның белән тормыш иттек: бирнәгә чигүләр әзерләдек, бәйләп киендек, — ди Талия апа.

Аның өенә аяк баскан һәркем белә: бу йорт — чын кунак өе. Күпләр иске шкафларны сарайга чыгарып ташлаганда, Әхмәтҗановлар аларны матурлык хөкеменә тапшырган.

— Ирем Нурислам белән ике бала үстердек: Чулпан белән Алмаз. Улым әтисе кебек тимер-томыр, агач эшенә оста. Ә кызым мине дә уздыра. Шкафларны да әле акка, әле алсуга ул буяды, чит ил стилендәге чәчәкләрен дә үзе ясады. Кайтса, бер минут та тик тормый. Аның кулы тигән җирдә кояш нуры эленеп кала — өй эче яктырып китә. Сәләтенә сокланам, — ди Талия апа.

Чулпан 18 ел балалар бакчасында тәрбияче булып эшләгән, соңгы елларда мәктәпкә укытучы булып күчкән. Аның кул эшләренә осталыгы — әни тәрбиясе һәм нәселдән килгән сәләт, дип уйлый Талия апа.

Гомерлек хат ташучы

— Гаиләдә без биш бала үстек, мин — олысы. Әтием ат җикте, әни хат ташучы иде. Олы балага эш күп эләгә: әни эштә чакта сеңел-энеләргә күз-колак булдым, ә ул кайткач, газеталарны бүлеп бирә дә таратырга чыгарып җибәрә иде. Җиде ел әнигә ярдәм иттем, шул чакларны кушсаң, гомерлек хат ташучы мин! — ди ул елмаеп.

Кияүгә чыккач та Талия апа 23 ел хат ташучы булып эшли.

— Ул чакта газета-журналлар күп иде. Алты көн эшлибез, бер көн ял. Әмма газеталарны таратып өлгермәсәң, ялда да авыл өстенә чыгып китә идек. Хәзергеләр атнасына өч көн эшләп, дүрт көн ял итә. Элек тә хезмәт хакы зур түгел иде, әмма зарланмадык, — ди әңгәмәдәшем.

Мәктәптән соң шәһәр тормышын сайлый ул: Түбән Камада шиналар заводына эшкә урнаша, кияүгә чыга, яшь гаиләгә малосемейка бирелә. Әмма язмыш авылга кире кайтырга мәҗбүр итә.

— Кайнатам колхоздан 10 елга ссуда алган, әмма аны тулысынча түли алмаган. Гомере буе гадел, төгәл кеше булды, хәрәм белән эш итмәде. Шуңа күрә без шәһәрдән авылга кайтып, шул бурычны капладык. Йорт иске, идәннәре салкын иде, кызыбыз бер айлык кына… Ләкин эштән курыкмадык: идән күтәрдек, өйне сипләдек, фермасында да, басуда да эшләдем. Эшләп гомер иттек, — ди ул.

Чигүле мендәрләрдә — гомер бизәге

Кием-салым да кул көче белән барлыкка килә.

— Кайнанам җеп эрләде, мин бәйләдем. Свитерлар, оекбашлар, бияләйләр генә түгел, хәтта балаларга гамаш, колготкиларга кадәр бәйләдек. Заманы шундый иде, — дип искә ала Талия апа.

Шул чакта Чулпан да кул эшенә тартыла. Бүген инде үзе остаханә ачып, башкаларны өйрәтерлек тәҗрибә туплаган.

— Элек мин өйрәттем, хәзер үзем аннан сорыйм, — ди әнисе елмаеп.

Ире Нурисламны Талия апа якты хатирәләр белән искә ала. Аның вафатына инде җиде ел.

— Кинәт китеп барды… Ансыз дөньям бушап калды. Кулы алтын иде. Авылда ул ясаган капка-коймаларга карыйм да, шагыйрь сүзләре искә төшә: кеше китсә дә, эзе калсын җирдә имән булып… Нурисламымның шундый эзләре бихисап, — ди ул.

Бүген Талия апа шәһәрчә яшәргә өйрәнсә дә, бакчасын ташламый. Кабакны өчәр трактор арбасы белән җыеп, күрше-күләнгә тарата. Җиләк-гөмбәне дә артыгы белән бүлешә.

Аның кул эшләре — йортның һәр почмагында: караватта өелеп торган чигүле мендәрләр, тәрәзә пәрдәләре, хәтта аш-су бүлмәсендәге тастымаллар да чигелгән.

Бирсә дә бирер икән Аллаһы Тәгалә сәләтне!