Татарстанда тимер юлларда өч бала һәлак булган: ата-аналар нәрсәне белергә тиеш?

Транспорт полициясе хезмәткәрләре мондый очракларны кисәтү өчен нинди эш алып бара? Ата-аналар балаларын фаҗигадән ничек саклый ала? Бу хакта Россия Эчке эшләр министрлыгының транспорттагы Казан линия идарәсе балигъ булмаганнар белән эшләү бүлегенең өлкән инспекторы, полиция капитаны Нәфисә Миңнеханова белән сөйләштек.

Тимер юллардагы кагыйдә бозулар һәм аларны кисәтү чаралары турында без балигъ булмаганнар белән эшләү бүлегенең өлкән инспекторы, полиция капитаны Нәфисә Габдерәфыйк кызы Миңнеханова белән сөйләштек.

11 балигъ булмаган бала тоткарланды

— Балалар үзләренең куркыныч урыннарда уйнауларының нинди зур фаҗигагә китерергә мөмкинлеген уйлап та карамый. Ни өчен алар шундый адымга бара икән?

— Алар үзләренчә кызык эзләп йөри, фотоларын социаль челтәрләргә урнаштырып, мактанырга тели. Әмма моның ахыры күңелсез тәмамланырга мөмкин. Кайбер яшүсмерләр туктап торган вагоннар өстенә менеп фотога төшәргә дә курыкмый.

Быел май аенда Дәрвишләр бистәсе станциясендә туктап торган поезд түбәсенә менгән 15 яшьлек егетнең тәне электр тогы сугу нәтиҗәсендә пеште. Аны хастаханәгә алып киттеләр, әмма табиблар гомерен саклап кала алмады. Поезд туктап торган булса да, контакт челтәрендәге көчәнешнең 27 мең вольтка җитүен һәркем истә тотарга тиеш.

Моннан берничә ел элек ике кыз туктап торган йөк поездының цистерналары арасыннан чыгарга уйлый. Шунда аларның берсен электр тогы суга, тәненең 70 проценты пешә. Иптәше вакытында ашыгыч ярдәм чакырту аркасында гына кыз исән кала.

Быел вагон артына тотынып барган 11 балигъ булмаган бала тоткарланды. Алар арасында шулай барганда видеога төшерүчеләр дә бар. Яшүсмерләр ике-өч станция үтә. Мондый хәлләрне күрүчеләр безгә хәбәр итә.

Моннан дүрт ай элек вагонга тотынып барган 16 яшьлек үсмер Атлашкино станциясендә электр тогы сугу нәтиҗәсендә һәлак булды. Мондый очракларда балаларның ата-аналарын бүлеккә чакыртып, административ хокук бозу турында беркетмә төзибез.

Моннан ике ел элек, апрель аенда, тимер юл кырыеннан колакчыннар киеп, музыка тыңлап барган үсмер малайны поезд бәрдерә. Аның аягы җәрәхәтләнә, һәм балага җиде ай буе Елизаров аппараты белән йөрергә туры килә.

Реле шкафын яндырырга кушалар

— Соңгы елларда интернет һәм телефон аша балаларны алдаучылар да очрый. Алар теләсә кемне ышандыру җаен таба. Бигрәк тә балалар ялгыш адымга барырга мөмкин.

— Әйе, андый хәлләр белән очрашырга туры килә. Баланың телефонына күп акча вәгъдә иткән эш тәкъдиме белән хәбәр җибәрәләр. Ул ризалаша, ә аңа тимер юл буенда урнашкан реле шкафын яндырырга кушалар. Мондый җайланмалар поездлар хәрәкәтен оештыруда һәм сигнализация системаларында мөһим роль уйный. Аларга зыян килү хәрәкәт куркынычсызлыгына җитди куркыныч тудыра.

Сосновый Бор янында шундый хәл булды. Өч үсмер акчага алданып, үз гамәлләренең нәтиҗәләрен аңлап бетермичә, реле шкафына ут төртә. Аларның гамәлләрендә Россия Федерациясе Җинаять кодексының 281 нче маддәсендә каралган җинаять билгеләре булырга мөмкин. Диверсия өчен законда озак вакытка иректән мәхрүм итү рәвешендәге җәза каралган.

— Сер түгел, ата-аналарына үпкәләп, өйләреннән чыгып киткән балалар да була. Андыйлар белән ничек эшлисез?

— Өйләреннән чыгып киткән балалар, гадәттә, поездга утырып, башка шәһәрләргә юл тота. Мондый бала турында мәгълүмат алуга, аны табу һәм өйгә кайтару эшенә керешәбез. Баланы поезддан төшергәннән соң, әти-әнисе өч сәгать эчендә килеп җитмәсә, аны вакытлыча балалар приютына урнаштырабыз. Анда балалар өчен барлык уңайлыклар тудырылган.

— Аэропортларда һәм теплоходларда хәлләр ничегрәк?

— Балаларны документлары булмау сәбәпле рейска утыртмый калу очраклары да бар. Әгәр бала әти-әнисеннән башка, башка өлкәннәр белән юлга чыга икән, кирәкле документларны алдан әзерләү мөһим. Документлар белән бәйле проблема килеп чыккан очракта, баланы безнең бүлеккә китерергә мөмкиннәр. Ул анда әти-әнисе килеп алганчы, өч сәгатькә кадәр була ала.

Теплоходларда да балаларның егылып имгәнү очраклары очрый. Андый вакытта баланың егылуын күргән пассажирлардан аңлатма алабыз.

Әлеге һөнәрне сайлавыма һич үкенмим

— Балаларның гомере өзелмәсен, куркыныч хәлләр кабатланмасын өчен нинди чаралар күрәсез?

— Без мәктәпләргә, көллиятләргә барып, лекцияләр укыйбыз, аңлату эшләре алып барабыз. Җәй көне балаларны Анападагы лагерьларга өч хезмәткәр озата бара. Төннәрен поездларда тикшерүләр үткәрәбез.

— Нәфисә ханым, тәүлекнең теләсә кайсы вакытында үзегезне аямыйча эшләү туйдырмыймы?

— Юк, мин эшемне бик яратып башкарам. Әлеге һөнәрне сайлавыма һич үкенмим.

— Әлеге һөнәрне сайларга нәрсә этәргеч бирде?

— 11 нче сыйныфта укыганда «Глухарь» сериалын караганнан соң, полиция хезмәткәрләренә карата хөрмәт уянды. Мәктәпне тәмамлагач, башта Казан социаль һәм гуманитар белемнәр институтында белем алдым, аннары Бөтенроссия дәүләт юстиция университетында магистратура тәмамладым.

— Әңгәмәбез ахырында ата-аналарга да киңәшләр бирсәгез иде.

— Ата-ана баласының кем белән дуслашуын, кайда йөрүен, буш вакытын ничек үткәрүен белеп торырга тиеш. Баланың киеменә генә түгел, үз-үзен тотышындагы үзгәрешләргә дә игътибар итү мөһим.

Тимер юл аша чыкканда бары тик җәяүлеләр өчен билгеләнгән урыннардан, күперләрдән файдаланырга кирәклеген балаларга даими искәртеп тору зыян итмәс. Вагоннар өстенә менүнең дә, алар астыннан яки араларыннан үтүнең дә никадәр куркыныч булуын аңлатырга кирәк.

Тимер юлларда куркынычсызлык кагыйдәләрен үтәү балаларның сәламәтлеген һәм тормышын сакларга ярдәм итә.

Люция Хәбибуллина