#Мәгариф 28 октябрь 2020, 13:37

Каз өмәсе

28 октябрь 2020, 13:37

Халкыбызның хезмәт белән күңел ачу чараларын берләштергән, көз ахарында, кыш башында үткәрелә торган бәйрәменә бер үрнәк дәрес планы.

Скопировать ссылку

Югары категорияле музыка укытучысы Златкина А.Д.
1 категорияле туган тел укытучысы Бәдретдинова Н.М.

Җиһазлар:
1.   Каз канатлары, күыклар.
2.   Каз түшкәләре (реквизит).
3.   Каз мамагы (йоны), каурыйлары.
4.   Көянтәләр,чиләкләр.

Катнашалар: 8-14 яшлек укучылар. Милли киемдә.

Алып баручы: Күмәк хезмәт, үен, көлке,
           Була каз өмәсендә,
           Кызлар-егетләр җыела,
           Зур шатлык һәммәсенә,
           Үкенерсез, килмәсәгез,
           Кызык булачак монда.
           Җырлар, биюләр өзелмәс,
           Шатлык өстәр гармун да.
           Җәйлхр үтте, көзләр җитте,
           Бик симергән казларым.
           Каз йолкыйлар тиңдәшләрем,
           Күрше-тирә кызларым.
Озын өстәлнең ике ягына тезелеп кызлар утырганнар. Кулларында йолкынган казлар: бер савыытта (казанда) пешкән казлар бар. Өстәелдә каз каурыйлары, канатлары. Кызлар, утырган урыннарында каз йолкуларын дәвам итеп, җырлыйлар:
           Каз канатларын йолкыйбыз,
           Без эшне яратабыз!
           Җырлап-көлеп, уйнап-биеп,
           Күңелләр юатабыз.
           Каз бәлеше тәмле пешә
           Кызыл кирпеч мичләрдә,
           Серләшәбез, сайрашабыз
           Бу күңелле кичләрдә.

“Каз канаты” биюе башкарыла.

1 кыз: Кызлар, инде иңешкә төшеп, казларны юарга кирәк булыр (кызлар, йолкыган казларын кулларына тотып, тезелешеп, җырлый-җырлый чыгып китәләр).
2 кыз: (тәрәзәдән карап):
Кулларында чиләкләре,
Чиләкләрендә казлары.
Дулкынланып, янып пешеп,
Эшли өмә кызлары.

“Чума үрдәк, чума каз” җыры:
               Чума үрдәк, чума каз,
               Агым суны ярата шул, ярата.
               Чупырдашып алар суда
Дулкыннарын тарата шул, тарата.
               Чума үрдәк, чума каз,
               Алар шулай коена шул, коена.
               Күк йөзендә алсу кояш –
               Аннан нурлар коела шул, коела.
               Чума үрдәк, чума каз,
               Канатларын кагына шул, кагына.
1 кыз: Син малайларны чакырдыңмы?
2 кыз: Юк әле.
3 кыз: Хәзер Руслан килергә тиеш. Аны әйтеп җибәрербез әле.
2 кыз: Әнә Руслан да килә. (Руслан килеп тәрәзәгә чиертә. Ул бик кечкенә. Аның чалбар балакларын эт талап, ерткалап бетергән. Якында гына эт өргәне дә ишетелә).
1 кыз: Руслан, зинһар, егетләрне чакырып кил әле.
Руслан: Ярый, хәзер.
“Каз канаты” көе ишетелә. Кызлар казларны юып кайтып кмләләр, керәләр. “Каз канаты” җыры:
               Каз канаты кат-кат була,
               Ир канаты ат була;
Чит җирләрдә бик күп йөрсәң,
Сөйгән ярын ят була.
Каз канаты каурый-каурый,
Хатлар язарга ярый,
Уйнамагач та көлмәгәч,
Бу дөнья нигә ярый.
Каз канаты ап-ак була,
Ир канаты ат була;
Чит җирләрдә йөргән чакта,
Бик сагынган чак була.
3 кыз: Кызлар, егетләргә сатарга икешәр канат алыгыз. Егетләр бусага хакы түләмәсәләр, сөлге белән кыйнарбыз.
1 кыз: Үпкәләп, кайтып китмәсләрме?
3 кыз: Юк, никадәр нык суксан, шулкадәр малайларның күңеле була (Урамнан егетлзрнең гармун уйнап, “Дүдәк-дүдәк” җырлап килгәннәре ишетелә).
1 кыз: Карагыз әле, теге хәчтерүшләр нәрсә дип җырлыйлар:
               Тәрәзәдән карыйсыз ла,
               Карап кемне таныйсыз?
2 кыз:     Карап тилмереп торганчы,
               Ник чакырып алмыйсыз?
3 кыз:      Масаеп йөрмәгез әле,
               Уйлагыз керү ягын.
               Ишекне бикләп куярбыз,
               Шундый сүз булса тагын.
1 кыз:     Егет сиңа ни кирәк?
Егет:       Пешкән, симез кыз кирәк!
               Юк ла, симез каз кирәк!
               Тагын матур кыз кирәк!
2 кыз: Каз казанга төшмәгән,
Бергә: Егет үзе пешмәгән.
1 кыз: Канат сатабыз, канат
               Ап-агын сайлап, карап.
2 кыз: Кемгә кирәк – алыгыз,
               Барма акча ярыгыз?
Егетләр бергә: Бар, акча җитә!
3 кыз: Канат сатабыз, канат
               Яхшысын карап, сайлап!
2 кыз: Егет булсаң, канат ал,
               Бер алтын чыгырып сал!
Егетләр: Кыйммәт икән бер алтын!
               Канатлары сездә калсын. (Борылалар).
1 кыз: Егет саран булмасын,
               Акча жәлләп тормасын!
(Кызлар канатларын сатып биреп, егетләрне өйгә кертеп җибәрәләр).
“Әнисә” җыры:
               Тыпыр-тыпыр биергә,
               Тимер идәннәр кирәк;
               Тимер идәннәр өстенә
               Хәтфә паласлар кирәк.

               Хәтфә паласлар өстенә
               Имән өстәлләр кирәк;
               Имән өстәлләр өстенә
               Көмеш табаклар кирәк.

               Көмеш табаклар өстенә
               Хөрмә-җимешләр кирәк;
               Хөрмә-җимешләр ашарга
               Алтын кашыклар кирәк.

               Алтын кашыклар тотарга
               Кара кашлы кыз кирәк;
               Кара кашлы кыз каршына
               Батыр егетләр кирәк.

Бергә: Канат сату кызык уен
               Каз өмәсендә була.
               Таныштыра, дуслаштыра
               Яшҗләрне иске йола.

Җыр: Каз канаты каурый-каурый,
               Хатлар язарга ярый,
               Уйнамагач та көлмәгәч,
               Бу дөнья нигә ярый.

Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.