Юрист җавабы: Мирасны кабул иткәндә нинди хаталардан сакланырга?

Мирас белән бергә бурычлар да күчәргә мөмкин

Мирасны кабул иткәндә нинди хаталар еш очрый? Бурычларны ничек ачыкларга? Мирасны кабул итүдән баш тартырга мөмкинме? Бу һәм башка сорауларга адвокат Марат Гайнуллинның җаваплары түбәндә.

— Мирасны кабул иткәндә кешеләр нинди хаталарны еш ясый?

— Иң зур хаталарның берсе мирас составындагы милекне генә исәпкә алып, үлгән кешенең бурычлары турында оныту. Кайбер кешеләргә фатир, йорт, машина яки акча күчүе автомат рәвештә финанс яктан файда дигән сүз кебек тоела. Әмма милек белән бергә мәрхүмнең кайбер йөкләмәләре дә вариска күчәргә мөмкин. Күпләр: «Мирас миңа күчкәч, банк алдындагы бурычлар элеккеге хуҗада кала», — дип уйлый. Бу дөрес түгел. Шуңа күрә мирасны кабул итәр алдыннан мәрхүмнең кредитлары, башка бурычлары һәм финанс йөкләмәләре турында мөмкин кадәр күбрәк мәгълүмат җыю мөһим.

Варис барлык бурычны үз кесәсеннән түлиме?

— Варис үлгән кешенең барлык бурычларын үз кесәсеннән түләргә тиешме?

— Юк. Варис мәрхүмнең бурычлары буенча үзе кабул иткән мирас милкенең бәясе чикләрендә җавап бирә. Ягъни мирас итеп алынган милекнең бәясе бурыч күләменнән азрак булса, варисның җаваплылыгы да шул милек бәясе белән чикләнә. Шуңа күрә мирас составын гына түгел, аның белән бәйле бурычларны да алдан ачыклау бик мөһим.

— Мирасны кабул итәргә өлгергәнче бурычлар турында мәгълүматны ничек тикшерергә?

— Бу мәсьәләгә җитди карарга кирәк. Мәрхүмнең банклар алдындагы кредит йөкләмәләре, башка финанс бурычлары булу-булмавын ачыклау мөһим. Шулай ук мирас составындагы милекнең реаль бәясен дә исәпкә алырга кирәк. Гомумән, мирасны кабул иткәнче аның уңай һәм тискәре якларын бергә бәяләү зарур. «Фатир кала икән, димәк, аны алырга кирәк» дигән принцип белән генә эш итү дөрес түгел.

Мирасны кабул итүдән баш тартып буламы?

— Әгәр варис мирасны кабул итәргә теләмәсә, аннан баш тартып буламы?

— Әйе, мирасны кабул итүдән баш тартырга мөмкин. Моның өчен законда билгеләнгән срокларны исәпкә алырга кирәк. Мирас ачылганнан соң алты ай эчендә баш тарту мөмкинлеге бар. Әгәр кеше инде мирасны кабул итү турында гариза биргән булса да, билгеләнгән вакыт эчендә баш тарту рәсмиләштерелергә мөмкин. Ләкин монда мөһим бер үзенчәлек бар: мирасны кабул итүдән баш тарту рәсмиләштерелгәннән соң, бу карарны кире алу мөмкин түгел. Шуңа күрә документларга кул куйганчы карарны яхшылап уйларга кирәк.

— Мирасны кабул итү өчен нинди срок каралган?

— Гомуми срок алты ай. Бу вакыт эчендә варис үз хокукларын рәсмиләштерергә тиеш. Срокны үткәреп җибәрү очрагында аны суд аша торгызырга мөмкин, әмма бу автомат рәвештә эшләнми. Судта сәбәпләрне расларга кирәк, һәм һәр очракта да срокны торгызу уңышлы тәмамланырга мөмкин дип әйтеп булмый. Шуңа күрә мирас ачылганнан соң документларны җыюны һәм тиешле гамәлләрне соңгы көнгә калдырырга ярамый.

— Мирас итеп калган фатирны яки башка милекне шунда ук сатып җибәрергә мөмкинме?

— Мирасны кабул итү процедурасы тулысынча тәмамланмыйча, милек белән теләгәнчә эш итәргә ярамый. Аерым алганда, мирас хокукы турында таныклык алынганчы һәм милек хокукы тиешле тәртиптә теркәлгәнче, мирас итеп калган милекне сату мөмкин түгел. Шуңа күрә «фатир миңа калды, аны хәзер үк сата алам» дип уйлау да еш очрый торган хаталарның берсе.

Мирасны кабул иткәнче нәрсәне тикшерергә?

— Мирасны кабул итү белән бәйле тагын нинди куркынычлар бар?

— Иң беренче чиратта, варис мирасның чын күләмен һәм аңа бәйле йөкләмәләрне белергә тиеш. Милекнең бәясе югары булырга мөмкин, әмма аның белән бергә бурычлар да шактый зур булырга мөмкин. Моннан тыш, документларны дөрес рәсмиләштерү, срокларны үтәү һәм милек хокукын теркәү мәсьәләләре дә мөһим. Бер генә документны яки срокны игътибарсыз калдыру соңыннан өстәмә мәшәкатьләргә китерергә мөмкин.

— Кешеләргә мирас мәсьәләсендә иң беренче чиратта нәрсә эшләргә киңәш итәр идегез?

— Иң мөһиме ашыкмаска һәм мәгълүматны тулысынча җыярга. Мирас составындагы милекне генә түгел, мәрхүмнең бурычларын да ачыкларга кирәк. Аннан соң мирасның гомуми бәясен һәм мөмкин булган финанс йөкләмәләрне чагыштырырга кирәк. Шулай ук алты айлык срокны истә тоту мөһим. Мирасны кабул итү яки аннан баш тарту мәсьәләсендә карар кабул иткәндә, аның нәтиҗәләрен алдан бәяләү кирәк.

— Димәк, мирас һәрвакытта да финанс яктан отышлы булмый?

— Әйе, мирасны бары тик алынган милек күләменә карап бәяләү дөрес түгел. Аның белән бергә бурычлар һәм башка йөкләмәләр дә булырга мөмкин. Варисның җаваплылыгы кабул ителгән мирасның бәясе белән чикләнсә дә, көтелмәгән финанс проблемаларына юлыкмас өчен, барлык мәгълүматны алдан тикшерергә кирәк. Шуңа күрә мирасны кабул итәр алдыннан мөмкин булган куркынычларны җентекләп бәяләү иң мөһим адымнарның берсе.