"Шәһри Казан"нан яңа проект: “Кендек әби бала гына таптырмаган”

Язмабыз кендек әбиләренә багышлана. Алар турында белмәгән, ишетмәгән кеше юктыр ул, мөгаен. Әле әбиләребез арасында бәбиләрен кендек әби белән тапканнар да хәйран.

Ә нәрсә беләбез без кендек әбиләр турында? Бу вазифаны кем башкара алган? Ул нәрсә эшли белергә тиеш булган?
Кендек әбисен авылда беркем дә сайлап куймаган, гадәттә, әлеге “профессия” буыннан-буынга тапшырылып килгән. Әнисе кендек әбисе була икән, күп очракта аның кызы да бу шөгыльне үзләштергән. Яки кендек әбигә ярдәм итүче әкренләп бу эшнең остасына әйләнгән.
Кендек әбисен бәбиләүче хатынның тулгагы башлануга кем дә булса тиз генә чакырып китергән.
Бәби таптыргач та кендек әбисенең эше шуның белән генә бетмәгән. Ул әле озак кына бәби туган йортка килеп, ярдәмләшеп өйргән. Бәбине мунча кертергә булышкан, анда бәбине генә түгел, бәби тапкан хатынны да “сылаган”.

Баштан ук әйтеп узасым килә, китерелгән мәгълүмат бары тик күпсанлы информантлардан язып алынган мәгълүмат кына һәм аның тәгаен нәтиҗәле булу-булмавын дәлилли дә, инкарь дә итә алмыйм.
Ләкин шунысы хак: халыктан язып алынган һәр ышану, шул ышануга корылган эш-гамәл, ырым буыннан-буынга тапшырылып килә, халык аңа ышана.
Бала табу процессы тизрәк, каршылыксыз үтсен өчен кендек әби хатынның чәч толымнарын сүткән, сәдәфләрен, путаларын чишкән, алка-муенсаларын салдырган.

Мондый алым татарда гына түгел, башка бик күп халыкларда да киң таралган булган. Янәсе, бөтен ябылган әйберләр, бәйләнгән төеннәр аналыкның ачылуына киртә булып тора, аларны сүтсәң, чишсәң, аналык та тиз ачылачак һәм бала тиз туачак. Аеруча авыр очракларда хәтта өй ишекләрен, мәчет ишекләрен салдырганнар.

Бала тууга кендек әби махсус кайчысы белән аның кендеген кискән. Моның да үзенең тәртибе һәм кагыйдәләре булган. Әйтик, кендекне артык кыска кисәргә ярамаган, чөнки бала сигәк була дигән ышану булган.

Кендек әби баланы бер кат юып, төреп кую белән, кабат бала тапкан хатынга ярдәмгә ашыккан. Бала табу әле ул ярты эш, соңгылыкны чыгарырга булышу шулай ук кендек әби өстендә булган.
Кайчагында соңгылык җайлы гына чыкмаган, мондый вакытта ул хатынга хәтта шешә өрдеткән – көченгән вакытта соңгылык та чыга торган булган. Кайбер информантлар әйтүе буенча соңгылыкның чыгуы тагын бер бала табу белән бер булган, ди ул чор кешеләре.