Юлыбыз көзге урманнар, эреле-ваклы күлләр, инешләр яныннан үтә. Риман абый сөйләп бара, элек-электән бу күлдә юкәдән мунчала төшергәннәр, күз авыруларын бу күлнең суы белән дәвалыйлар икән... Гомумән, кая карама, бер хикмәте бар. Менә Хәтнә үзе. Зур буасы булган, яшеллеккә төренгән берничә йортлы авыл. Бу гүзәллекне ничек ташлап китә алганнар икән, аңлап булмый. Ирексездән, их, монда бакчаң булса икән, дип уйлыйсың.
Тау башына күтәреләбез, бар матурлык уч төбендә кебек күренә. Тынлык, сафлык, биредә каласы килә башлый. Агачлар арасында ташландык авылның Ялгыз чиркәве тора. XIX гасыр башында танылган шәхес Петр Перцов әфәнде төзеткән мәһабәт бина. Кайчандыр анда халык мыжлап торгандыр, гыйбадәтләр, бәйрәм чаралары узгандыр... Бүген инде ул бары тарихи ядкарь. Бу мирасны эзләп табып, аны элекке хәленә кайтару кәсебенә керешкән затларның исемнәре билгеле - Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты, «Таттелеком» ачык акционерлык җәмгыяте башында торучы Лотфулла Шәфигуллин һәм аның командасы. Үз халкы ташлап киткән гыйбадәтханәне торгызу теләге кайчан һәм нинди шартларда тугандыр, анысы миңа билгесез, әмма бу - уйланырлык, нәтиҗә ясарлык, сокланырлык гамәл. Авыллары ярымташландык хәлдә булса да, ата-баба нигезен сагынып, юксынып кайтканнар берәү генә түгелдер. Чиркәү янындагы кечкенә генә бер гыйбадәтханәдә шәм яна - өмет уты. Шушы тирәдә эшләүчеләр әйтүенә караганда, биредә утның бетеп торганы юк икән. Туган җир белән биредә туып-үскәннәр арасында кендек җебе әле өзелеп бетмәгән, барыбер бер кайтырлар, Хәтнә кабат тулы кан белән яшәп китәр дигән өмет бар.
Яр буйлап бара торгач, сукмак Изгеләр чишмәсенә алып төшә. Сукмак такыр, чирәм үсмәгән. «Монда кешенең өзелеп торганы юк, - ди озатучыбыз, «Хәтнә суы»н чыгаручыларның берсе Фәнил Әскәров. - Олысы-кечесе, урысы-татары - һәммәсе килә. Изге чишмә суын эчеп шифа алырга теләүчеләр күп. Әйтсәм, бәлки, ышанмассыз - таяк белән килеп, аяк белән кайтып китүчеләр дә бар моннан. Халык белми йөрми инде ул!»
«Таттелеком» егетләре матурлап, уңайлап биргән чишмә буен төзек һәм чиста итеп саклау вазифасы «көмешле су» чыгаручыларга йөкләнгән. Юк, кемдер кушып, әмер биреп түгел, күңел кушуы буенча. Күңел кушуы буенча төзекләндерелгән чиркәүгә илтә торган сукмак тирәсен дә гөл-чәчәкләргә күмгәннәр алар, юлларны да карап-рәтләп торалар. Алар бу якларның матурлыгын, рухын саклауны үз өсләренә алганнар.
Чиркәү ишегалдының бер почмагында ирле-хатынлы Перцовларның кабере бар. Тимер рәшәткәләр корылган чардуган. Шунда язылган васыять-язуда «Граждане! Товарищи! Господа! Не беспокойте их. Пусть покоятся с миром» дип язылган. Мөгаен, бу мөрәҗәгать әлеге авылда гомер иткән кавемнең киләчәк буынына атап язылган булгандыр. Әмма вакыйгалар шулкадәр буталган ки, бу васыятьне татар уллары үти, мәрхүмнәрнең тынычлыгын, алар калдырган мирасны татар егетләре саклый. Уйландыра да, горурландыра да...
Арча төбәгендә сәяхәт итеп йөргәндә мин шуңа кабат инандым, без татарлар - көчле кавем, мәгънәле кавем. Мәгърифәтле, динле кеше беркайчан да үз халкының һәм башка милләтләрнең изге саналган төшенчәләренә өстән карамас, илтифатлы булыр. Тукайлы халыкның мәнсез булырга хакы юк!
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар