«Еланнар уянган, ачуын чыгара күрмәгез!»

«Хәер, күптән уянды инде алар», – ди орнитолог Илгизәр Рәхимов. Яз соң килгәнгә, көннәр суык торганга чыкмый гына торганнар икән. Хәзер җылылыкны тоеп, тиз арада азык эзләргә керешкәннәр.

– Бу вакытта еланнар бик актив һәм куркыныч. Алар ач, ризык эзли, еланнарга үсәргә, бала тудырырга әзерләнергә кирәк. Алар артык эссене, суыкны яратмый. Ә менә ел фасыллары алмашынган шундый җылы вакытларда активлашалар. Шуңа да елан күрсәгез, читкә китегез. Берүк, таяк төртеп уйный, ачуын чыгара күрмәгез, – ди Илгизәр абый.

Безнең якларда гадәттә кара елан һәм тузбаш очрый икән. Бик сирәк кенә дала еланын да күрергә була. Тузбашы куркыныч түгел, ә менә башында сары төрткесе булган кара елан агулы, ди. Ул кешенең сәламәтлегенә зыян китерергә мөмкин. Дөрес, үзең ялгыш басмасаң, куркытмасаң, кара елан беренче булып кешене чакмый икән. Ничек кенә булмасын, орнитолог әйтүенчә, кара еланны үтерергә ярамый, алар сирәк очрый һәм Кызыл китапка кертелгән. Кара еланның агуыннан кирәкле дару да җитештерәләр. Сүз уңаеннан, кара ана елан 14ләп бала тудырырга сәләтле. Зур еланнарның озынлыгы 80-90 сантиметрга җитә.

– Быел, алдагы ел белән чагыштырганда, еланнарның азмы-күпме икәнлеге әлегә билгесез, тикшерү эшләре башланды гына. Әлегә еланнарның актив чорлары икәнен генә әйтеп була. Алар хәзер агрессив. Шуңа да елан күрсәгез, сак булыгыз. Еланнар начар күрсәләр дә, ишетү сәләтләре бик көчле. Гадәттә, алар кешене сизсәләр, качалар, – ди Илгизәр Рәхимов.

Елан чакса нишләргә? (табиб киңәшләре)

1. Иң башта яра кырыйларын кысып, агуны авыз белән суырып алырга тырышыгыз. Авыз куышлыгында яралар, кариес булса, моны эшләргә киңәш ителми.

2. Хәрәкәтләнмәгез.
 
3. Мөмкинлегегез булса, аллергиягә каршы дару эчегез.

4. Күп итеп су эчәргә тырышыгыз.

5. «Ашыгыч ярдәм» хезмәте чакыртыгыз. Елан чаккан урынны бәйләргә, жгут салырга ярамый.