Сугышырга яраттым, энекәш. Кулым тик тормас иде. Дуслар белән төркем-төркем сугышырга хыялландым. Һәр эшнең чамасы бар дигәндәй, артыграк кыландым, ахрысы. Авыр таякның иң каты ягы миңа килеп бәрелде. Бирештем. Ничә еллар сугышып, бер дә андый хәлдә калганым юк иде, билләһи! Кешегә әйткән яман сүз өчен дә кайчан да булса түлисең икән ул. Әрәмгә киткән уналты елны мин инде, дөресен әйткәндә, сагынып искә алам. Ник сагынасың диген? Ияләштем... Бу сүзләр төрмә исен иснәмәгән кешегә яттыр да бәлки, әмма мин тормышымның нинди якты, тик шул ук вакытта нинди явыз икәненә төшенеп уздырдым ул уналты елны. Хаклык булмаган җирдә ялган хөкем сөрә бит. Ә нигә миңа гына түләмәскә ди? Мин нәрсәм белән кеше дигән заттан аерылып торам соң әле? Шуның өчен горур күңел белән, күкрәк киереп утырдым мин, энекәш. Андагы хәлләрне мин бер нәрсә белән дә чагыштырмыйм. Шунда булган шунда калсын. Иң мөһиме, сабак итеп сиңа шуны әйтәсем килә – эшеңә тотынганчы бик яхшылап уйла, ахыры «утырып» уйлар дәрәҗәгә җитмәсен. Хәзер шушы кыяфәтем белән кеше күзенә дә карарга куркыныч. Нәфрәт белән күзәтәләр сыман. Күзәтсеннәр! Үзләре фәрештәме соң әллә алар? Хата кылына инде ул, нишләтәсең. Хисләр акылыңнан көчлерәк булса, шушы хәлгә төшәсең икән ул. Мин бөтенләй мескен хәлгә калдым. Кайту җырын җырлап кайтканда, менә дигән йортым да, тормыш иптәшем дә юк иде инде. Ялгызлыктан икенче бер ялгызлыкка күчтем. Авылыма кайттым да уйга калдым: кайчандыр «Туганым» дип йөргән кешең, син авыр хәлгә юлыккач, дошманыңа әйләнә дә куя икән. Кайда алар менә хәзер мине дуска санап йөргән адәмнәр? Хәер, бармы алар? Дусларыңны гаепләгәнче, үзеңнән гаеп эзлә. Мин шул горурлыгым белән ялгыз калдым да инде менә. Шушы уйларга чумып, үземә күпме кул салырга тырышканымны белсәң иде син. Кулыма тоткан бау шуып төшеп китте, аннан соң күпме генә үләргә тырышып карамадым – исән калдым, – диде абзый.
Абзыйның шушы түбән дәрәҗәгә төшүен тыңлап, үзем дә аның өчен әрнеп куйдым. Кибетче егет аңа каршы бер сүз әйтмәде. Биш минут тынлыктан соң теге абый, урындыктан торып, аның каршына килеп басты. Мин, шуны гына көткәндәй, урындыкка барып утырдым. Никтер курыктым мин аннан. Кибетче егетнең ышанмаган карашын күреп, ул кулын кесәсенә тыкты да бер йөз сум акча белән телефон чыгарып салды. «Менә шушы байлык белән көн күрәм, энем. Телисең икән – ал». Егет, каршы килеп, башын селкеде. Абзыйның тәмам ачуы чыгып, бер баштан икенче башка кызу-кызу йөри башлады. Аягында чак басып тора, исерек тә түгел шикелле. Аның сүзе бетмәгән иде әле. Нидер әйтергә теләп авызын ачканда, телефоны шалтырый башлады. Сүгенә-сүгенә телефонын кулына алгач, русчаларын тезеп, бер хатын-кыз белән сөйләште. Хатыны булмаса да, танышы иде бугай. Аның белән беркем дә кызыксынмады. Телефонын өстәлгә куйды да икенче өстәлдән бүреген алырга дип үрелгән җиреннән әллә нишләп китеп егыла язды. Әмма өстәлдәге әйберләрне ватарга аз гына ара калгач, туктап калды. Без бөтенебез аны тотып калырга йөгердек. Ул ачы итеп, юк-юк, мыскыл итеп, калын тавышы белән көлде дә, безнең күзләребезгә карый-карый, кулларын йодрыклап бер-ике сүз әйтте:
– Күрәсезме, егылам дип тә егылмадым, үләм дип тә үлмәдем.
Бу сүзләрне мин озак вакыт уйладым. Ул, бер караганда, яшәү өмете белән янса, икенче яктан шул яшәвен чикләргә тели сыман тоелды.
Раилә, Саба
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар