Рамил Төхвәтуллин: “Чигенүнең дә чиге булырга тиеш!”

Конституциягә үзгәрешләр кертү буенча фикерләрен депутат Рамил Төхвәтуллин да җиткерде. 

-Россия Федерациясе Конституциясенә үзгәрешләр кертү вакыйгасы киң җәмәгатьчелекне дә, аеруча 22 милли республика халкын да битараф калдырмаган дип уйлыйм. Сүз Конституциянең 68  маддәсе турында бара. Дөрес, бер яктан, Конституциядә төп гарантияләр сакланган кебек. Ягъни, республикаларның Россиянең дәүләт теле белән беррәттән, үз дәүләт телләрен билгеләү хокукы, халыкларның туган телләрен саклау, өйрәнү, үстерү мөмкинлеге дә теркәлгән. Шул ук вакытта,  Конституциягә рус телен “государствообразующий” халыкның теле дип кертү, рус халкын һәм рус телен Россиядә яшәүче башка милләтләрдән өстенрәк кую булып чыга, - дип сүз башлады Рамил әфәнде. 

-Билгеле булганча, Россия дәүләтен күпсанлы милләтләр тәшкил итә. Бүгенге көндә алар федерациянең нигезе булып тора. Илдә 193 милләт вәкиле яши, алар 277 телдә, шул исәптән диалектларда аралаша. Россия  халкын 82 процент рус милләте тәшкил итә, илнең дә төп дәүләт теле рус теле булу  – табигый хәл. Шулай да, Россиянең иң югары норматив-хокукый актына бер халыкка гына, бер телгә генә аерым сәяси статус бирү, кайсы яктан карасаң да, гадел эш түгел дип саныйм. Бу минем фикерем генә түгел, үз язмышына битараф булмаган милли республикаларның да фикере шундый, - ди ул.  

-Киләчәктә илебез җитәкчеләре әлеге төзәтмәләр нигезендә кабул ителәчәк законнарда милли республикаларның да мәнфәгатьләрен исәпкә алыр дип, чын күңелдән өметләнәм, - дип ышанычын баглады Рамил Төхвәтуллин. 

Чыгышын ул лирик чигенеш белән тәмамлады. 

-Хөрмәтле депутатлар, чыгышымны лирик чигенеш белән тәмамлыйсым килә. Россия Президенты каршындагы Милләтара мөнәсәбәтләр советы әгъзасы Маргарита Лянге Арвитовна рус теленең язмышын кайгыртып, Библиядәге Вавилон башнясы турындагы риваятьтәге вакыйгалар кабатланмасын дип, шуны мисалга китерә. Эчтәлеге шундый: Дөньяны  су басканнан  соң җир йөзендә бары тик бер халык кына яшәргә һәм ул халык бер телдә генә сөйләшергә тиеш булган. Бу халык Вавилон шәһәрен төзеп, күкләргә ашкан каланча төзергә ниятләгән. Әмма Ходай тарафыннан башка төрле фәрман җибәргән. Ул шушы халыкны төрле телләрдә сөйләшергә  әмер бирә. Шулай итеп күптеллелек барлыкка килә.Әлбәттә кеше бер-берсен аңламый башлый, шәһәр төзелеше туктала, халык дөнья буйлап сибелә. Күрәсең госпожа Лянгены шул хакта борчыладыр.  Әмма, минемчә, риваятьтә тагын да тирәнрәк мәгънә ята. 

Чөнки хәтта Ходай да бер телгә генә өстен күрмәгән. Бу әлбәттә риваять кенә. Дөресен әйткәндә, үзебез дә игътибарсызрак, безгә бераз батыррак булырга кирәк. Чөнки чигенүнең дә чиге булырга тиеш!

Лилия ЛОКМАНОВА

Фото: "Татар-информ" МА