Гомерләрен куркыныч астына куйган вакытлары да еш була икән.
– Кешенең янгын эчендә калганын беләбез икән, түшәм җимерелеп төшәр, дигән куркуны җиңеп, ярдәмгә ашыгабыз. Барганда ук кешенең янгын эчендә калуын белсәк, иң элек аны эзлибез. Шулай ук хайваннарның гомерен саклап калыр өчен дә янгынга кергән вакытлар бар, ләкин шулай да үзебезгә дә саклык чаралары турында онытырга ярамый. Мәсәлән, безгә каска, перчатка, каешны салырга ярамый. Безнең эштә куркыныч моментлар күп була. Чакыруга чыгып киткәндә сине нәрсә көтәсен бервакытта да белеп бетереп булмый. Шуңа күрә эшебездә бер-береңә карата булган ышаныч та зур роль уйный. Чакыруга сыналган, бер каравылдагы дус егет-хезмәттәшләр белән чыгарга тырышабыз, – ди ул.
Моннан тыш, үзара бәйләнеш эшчәнлеге кысаларында, янгын сүндерүчеләр шикле әйберләр табылган очракларда да ярдәмгә чыга.
Эшләрен башкарган вакытта халык белән аңлашылмаучылыклар килеп чыгуын да әйтте Зөлфәт.
– Күп очракта безне, сусыз килгәнсез, дип гаеплиләр. Без беркайчан да сусыз йөрмибез. Хәтта яртылаш та йөрергә ярамый, чөнки машинаның әйләнеп каплану куркынычы да бар. Аннан соң кешеләрдән еш кына: «Минекен беренче чиратта сүндер», – дип ишетергә туры килә. Ләкин без дөрләп янган йортны сүндерү белән беррәттән, ялкын утлары күршеләргә дә таралмасын өчен тырышабыз. Хәтта остарып китеп, шлангны (җиңне) бездән йолкып алырга тырышучылар да, сугышырга теләүчеләр дә бар. Янгында безнең беренче максатыбыз – кеше гомерен саклап калу. Иң беренче сорау да: «Эчтә кеше бармы?» – була. Аннан соң күп вакыт безне: «Соң килдегез», – дип гаеплиләр. Янгын чыккач, башта үзләре сүндермәкче булалар. Шуңа күрә шунда ук безнең телефонны җыярга кирәк. Без, мәсәлән, республика клиника хастаханәсенә 4 минут эчендә барып җитәргә тиеш. Ә иң озын юл – 25 минутлык (Габишево, Столбище бистәләре). Дөрес, «бөке»дә утырган чаклар да булды. Шәһәр урамнарына узу – үзе бер зур проблема. Мондый вакытларда машинадан йөгереп чыгып, үзебез алдан барып, кешеләрне эвакуацияли башлыйбыз, – ди Зөлфәт.
Аның әйтүенчә, янгын очраклары яз көне, карлар эреп, кар астыннан чыккан чирәмнәр корый башлагач арта икән. Кыш көне исә янгын белән көрәшүдәге авырлык – һава торышының салкын булуы. Бу вакытта шлангтагы суны катырмаска тырышырга кирәк.
– Дежурлык вакытында бер тапкыр чыкмаган чаклар да, көне буе чакыруда булган көннәр дә бар. Мәсәлән, алдагы ике тәүлектә янгыннар бик күп булган иде, – диде Зөлфәт.
Ә менә без булган өч сәгать эчендә бер генә чакыру да булмады. Югыйсә, янгын сүндерүчеләр белән бергә чыгу теләге дә бар иде. Булмавы хәерлерәк тә әле. Димәк, шул вакыт эчендә генә булса да алар җаваплы территориядә бәла-казалар булмаган дигән сүз бит бу. Ә без исә янгын сүндерүчеләргә яңа ел алды көннәрен дә, бәйрәмнәрне дә тыныч, янгыннарсыз уздыруларын телибез.
Янгын сүндерүчеләрнең эше турында без белмәгән кызыклы фактлар
1. 1,5 тонна су 1-1,5 минут эчендә сиптерелеп бетә.
2. Янгын сүндерүчеләрнең махсус киемнәре (боевкалар) 200-300 градуслы температурага чыдам. Өс, аяк һәм баш киеме, битлек, тыгызланган кислород тутырылган баллонның авырлыгы – 20 килограмм. Димәк, янгын сүндерүчеләргә үзләрендә шуның кадәрле авырлык йөртергә туры килә.
3. Янгын сүндерүчеләрнең иң ачуын чыгара торган сүз – «пожарник». «Элегрәк аны янгыннан зыян күрүчегә әйткәннәр. Бераздан халык теленә «янгын чыгаручы» буларак кереп урнашкан. Ә хәзер безгә шулай эндәшәләр. Дөреслектә, без «пожарный»лар, ягъни янгын сүндерүчеләр», – дип аңлата Зөлфәт.
4. Бер янгынга, катлаулыгына карап, кимендә 15 кеше чыга.
5. Смена тапшырганда, егетләр бер-берсенә: «Җиңнәрегез коры булсын!» – дип тели. Ягъни янгыннар булмасын, көннәр тыныч узсын дигән мәгънәдә.
6.Егетләр арасында хорафатлар да бар. Иртә белән эшкә килгәч, янгын сүндерүчеләр сапоги чистартмый, юкса көне буе янгынга чыгарга туры килергә мөмкин. Отпусктан чыкканның беренче көнендә кеше бер тапкыр да чакыруга чыкмаса, димәк, ул гөнаһсыз дигәнне аңлата.
7. Мәҗбүри 11 норматив бар. Мәсәлән, махсус киемнәр кияр өчен – 17- 21 секунд, каравыл составында сигнал буенча җыену һәм чыгып китү өчен – 36-44 секунд, 4 нче кат тәрәзәсенә баскыч аша күтәрелер өчен 28-36 секунд вакыт бирелә.
Янгын сүндерүче киңәш итә
Янгын чыгуның беренче сәбәбе – электр приборларын дөрес файдаланмау. Бер розеткага күп җиһаз тоташтыруга, электр чыбыкларын сузуга бик җаваплы карарга кирәк. Шулай ук мунчаларны артык кыздырып җибәрүгә дә сак карагыз. Янгыннар балаларның шырпы белән уйнаулары аркасында да еш килеп чыга. Янгын сүндерүче буларак, кешеләргә үз-үзләрен саклау чараларын уйларга киңәш итәм. Каралты-кураларын тикшереп торырга, электр приборларын дөрес кулланырга кирәк. Күп нәрсә кешенең үзеннән тора, киемнәр янганда чыккан углекислый газ 450 мең машина бүлеп чыгарган газга тиң.
Кызыклы яңалыкларны күзәтеп бару өчен безнең МАХ каналына кушылыгыз.
Комментарийлар