Әзәрбайҗаннарда туй өстенә туй

– Балдакларны яшьләр ярәшкәч үк киеп куя. Бу чит-ятлар кәләшкә күз төшермәсен өчен эшләнә. Кияүгә балдакны – кыз ягы, кәләшкә егет ягы алып бирә. Ярәшү нишан дип атала. Нишанга фәкать иң якын туганнар гына чакырыла. Кияү егетенә туйга акчаны шактый тупларга кирәк булып чыга. Нишанга да, никахка да, туйга да кияү кәләшкә киемнәрне үз акчасына алып бирә. Моннан тыш ул булачак хатынына бөтен кирәк-ярагын, өс киемнәрен, тун, хәтта косметика, духилар да алып бирергә тиеш, – дип сөйли ул. 

Бу бүләкләрне кыз өенә алып килү хонча дип атала. Бүләкләр матур итеп бизәлгән кәрҗиннәргә һәм сандыкларга салынып китерелә. Ярәшүдән соң туйга кадәрге вакыт арасында Яңа ел, 8 Март, Нәүрүз бәйрәмнәре, кызның туган көне туры килсә, егет аңа тагын бүләкләр алып килә. Монысы байрамлыг дип атала. Корбан бәйрәменә туры килсә, кыз өенә сарык алып килеп тә чалалар. Булачак кияү нишанга кыз өенә келле генд алып килә. Монысы, безнеңчә,шикәр. Ул подноска матур итеп өелеп, бантиклар белән бәйләп китерелә. Келле гендны туй салоннарында сатып алырга була. Шикәр кыз өендә кала һәм беренче бала тугач, туганнарны чакырып, шикәрне бәби чәенә ачалар.

– Нишаннан соң никах була. Анысын кыз өендә үткәрәләр. Кияү егете тагын кызга бүләкләр алып килә, шул исәптән алтын әйберләр дә. Никахтан соң тагын туйлар башлана. Төп туйга кадәр кыз туе һәм егет туе үткәрелә. Кыз туена аның бөтен дуслары һәм туганнары, ә егетнең иң якыннары гына чакырыла. Егет туенда исә киресенчә. Туйларны ресторанда үткәрәләр. Аларын һәрберсе үз акчасына оештыра. Соңгы вакытта бу ике туйны берләштереп уздыручылар да бар, – ди әңгәмәдәшем. 

Туйга кадәр хна яхты (кулга хна ягу) бар икән әле. Аны кыз өендә үткәрәләр, безнеңчә, девичник була инде. Иптәш кызлары килеп, кызның кул учларына хнадан рәсемнәр төшерәләр. Соңыннан, ниһаять, төп туй уза. Туйга кияүнең ир туганнары кызның биленә буар өчен кызыл төстәге лента алып килә. Төп туйдан соң гына яшьләр бергә яши башлый. Мәҗлескә уртача алганда 300-400 кеше чакырыла. Монда дус-туганнар, күршеләр генә түгел, ерак таныш-белешләр дә чакырыла. Безне туйга чакырып открыткалар килә, ә без аларның кемнән булуын да белмибез, ди алар үзләре. 

Туй чыгымнарын каплау гына түгел, кияү фатирлы да булырга тиеш икән. Ә менә фатирга җиһазларны, бөтен кирәк-яракларны кыз ала. Менә шуннан соң яшьләрнең тыныч-көйле тормышы башлана. Фатир бар, алдагы берничә ел гомереңә җитәрлек кием-салым алынган, тагын нәрсә кирәк, яшә дә яшә бер-береңне санлап.

фото - yablor.ru