Шәһри Казан

Нурулла хәзрәт Зиннәтуллин: «Мәчеткә йөрүче яшьләрнең 40-50 проценты исемен алыштыра»

Бала тугач, ата-ананың беренче бурычы - аңа хәерле исем кушу. Ислам динендә балага исем кушуның билгеле бер шартлары бармы? Ошамаган исемне алыштырырга ярыймы? Һәм, ниһаять, исемнең кешенең тормышына тәэсире бармы? Сорауларыбызга «Туган авылым» мәчете имам хатибы Нурулла хәзрәт Зиннәтуллин җавап бирде.


- Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.с.): «Ата-ананың баласына карата өч бурычы бар: бала туганнан соң аңа яхшы исем бирү, Коръәнгә өйрәтү һәм балигълыкка җиткәннән соң өйләндерү яки кияүгә бирү», - ди. Димәк, сабыйга исем кушу ул - зур җаваплылык. Берара халык исем кушуга бик үк җитди карамый башлаган иде. Балаларына мультфильмнардагы, сериаллардагы исемнәрне бирделәр. Соңгы елларда, шөкер, дини, борынгы татар исемнәрен куша башладылар. Тик шулай да башка диннәр белән бәйле исемнәр кушу очраклары да булып тора. Әйтик, Венера, Марс, Диана, Аида, Ралина мәҗүси Аллалар исемнәре санала. Ралина исеме бигрәк тә популяр. Ул Ра дигән алланың кызы дип тәрҗемә ителә. Шуңа да бу исемнәрне мөселман кешесенә кушу дөрес түгел. Мәгънәсе ямьсез булган исемнәрне дә кушарга ярамый.

- Ислам, Рамазан кебек дини исемнәрне күп куша башладылар. Аллаһы Тәгаләнең туксан тугыз исеме, пәйгамбәрләр исемнәрен кушу да шактый таралды. Бу рөхсәт ителәме?
- Мөслим, Мөслимә исеме мөселман сүзеннән чыккан, мөселманнарның төрлесе бар. Ә менә Ислам исемен йөрткән кеше ислам сүзен акларга, ягъни исеме җисеменә туры килергә тиеш. Пәйгамбәрләрнең исемнәрен кушарга ярый. Алар иң матур, иң күркәм исемнәр булып санала. Ә Аллаһы Тәгаләнең исемнәренә Габд кушымчасын ялгарга кирәк. Электән үк ир-атларга Габделкәрим, Габдеррахман, Габделлатыйф дип кушканнар. Ул хәзер дә шулай, әмма аларга, исемнәрен кыскартып, Кәрим, Рахман дип эндәшәбез.

- Балага исемне кайчан кушу хуплана?
- Сөннәт буенча, җиденче көнгә хәерле санала. Балага тууга ук исеме белән эндәшү дөрес. Ә азан әйтеп исем кушуны җиде көн эчендә башкарырга кирәк.

- Намаз укый, мәчеткә йөри башлаган күп кенә яшьләр арасында исемнәрен үзгәртү очраклары күп. Сезнеңчә, моның сәбәбе нидә?
- Дөрес әйтәсез, мәчеткә йөрүче яшьләрнең 40-50 проценты исемен алыштыра. Алар моны ислам дине кануннары буенча яңача яши башлау, тормыш рәвешләрен үзгәртү белән аңлата. Аннары кыямәт көнендә кеше үз исеме белән кубарылачак һәм Аллаһы Тәгалә каршына сынауга килеп басачак. Шуңа да бу дөньяда да, ахирәттә дә аларның мөселман исемен йөртәселәре килә.

- Психологлар, кешенең исеме аның тормышына тәэсир итә, дигән фикердә тора. Сез моның белән килешәсезме?
- Начар мәгънәле исемнең тәэсире булырга мөмкин. Пәйгамбәребез Хузн исемле бер кешегә исемен үзгәртергә куша. Хузн ул кайгылы, хәсрәтле кеше дигән мәгънәдә. Балалары да, безнең өйдә гел хәсрәт, кайгы булды, ди. Элек тәнендә, битендә миңе булган сабыйларга исемнәрне махсус миң сүзе белән башланганнарын кушканнар. Файдасы булмаса, кушмаган булырлар иде. Еш авырган балаларга, исемен күтәрә алмый дип, башкасын кушканнар. Шуннан хәле җиңеләеп, савыгып киткәннәр.

- Нурулла хәзрәт, сез дә күптән түгел генә исемегезне үзгәрттегез дип беләбез...
- Илнар ул - авыр мәгънәле исем. Нар - ут дигән мәгънәне белдерә. Мин ул исемне бер дә яратмадым, соңрак булса да, алыштырырга булдым. Исемемне үзгәрткәч, үземдә җиңеллек сиздем.

- Исемен алыштырган кешегә яңа исеме белән эндәшү мәҗбүриме?
- Кеше бит ул яңа исемне эш юктан гына куштырмаган. Димәк, аңа ул исем ошый, үзенә шулай дип эндәшүләрен тели. Нишләп әле шул исем белән эндәшмәскә?!

- Аның өчен дога кылганда, шул яңа исемен атап дога кыласы буламы?
- Әйе. Теге дөньяга да ул шул яңа исеме белән китәчәк.

- Мулла исем кушудан баш тарта аламы?
- Әгәр дә ата-ана начар мәгънәле исем сайлаган икән, без аларга аңлатабыз, башка матур исемнәр тәкъдим итәбез. Әмма кайвакыт эш елашка кадәр барып җитә. Кайбер ата-аналар хәзрәткә бер исем куштыра, ә өйдә аңа икенче төрле эндәшә. Бу хәзрәтне түгел, үзеңне алдау. Кешене кушкан исеме белән йөртү хәерлерәк. Ә начар мәгънәле яки мәҗүси исем кушса, муллага гөнаһы була.

- Бер нәселдә ике кешегә бер үк исемне кушарга ярамый, диләр. Каян чыгып әйтелгән сүз бу?
- Ярамый дигән әйбер шәригать буенча юк. Әмма бер нәсел кешеләренә бер төрле исемне кушмаска киңәш ителә. Сәбәбе бик гади: ике кешене бутамас өчен.

- Балага исемне әти кеше дә куша аламы?
- Әтисе кушу хәерлерәк тә. Тик шундый искәрмә бар: әтисенең ихтирам иткән бер хәзрәте яки галиме бар икән, ул аны чакыра. Балаларына исем куштырырга, бәрәкәтлерәк була дип, элек Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.с.) янына килә торган булалар.


«Гөлнара идем, Камилә булдым»

Камилә Шәһәбиева, «Болгар» радиосы журналисты:

- Мин 2007 елда Гөлнара исемен Камиләгә үзгәрттем. Моңдый уйга тылсымлы, серле бер очрак китерде дисәм дә була. Эш буенча, Дәүләт Советына барган идем. Шунда лифтка озын ак сакаллы бер бабай да керде. Ул миннән: «Исемең ничек?» - дип сорады. «Гөлнара», - дип җавап бирдем. Шуннан соң ул миңа: «Бу исем сиңа килешми. Син аны тиз арада алыштырырга тиеш. Әгәр мин әйткәнне эшләмәсәң, сиңа исем кушкан кеше гомер буе гөнаһлы булып калыр», - диде. Шундук апага шалтыратып, барысын да сөйләп бирдем, киңәш сорадым. Ул әлеге сүзләрне хуплады гына, чөнки үзе дә моны миңа күптән әйтә иде. Исемне миңа әти кушкан. Ул гүр иясе булгач, нидер әйтергә теләгәндәй, көн дә төшемә керде. «Нар» кушымчасы «ут чәчәге» дигән мәгънәне аңлата. Аннан соң да бу исемне ошатмыйча алыштырган берничә кеше белән аралашырга туры килде. Ә менә Камилә исеме шундук күңелемә хуш килде. Икеләнмичә, әлеге исемне куштырырга булдым. Шуннан соң үземдә җиңеллек сиздем. Яңа исемне Татарстанның Эчке Эшләр министрлыгы каршындагы мәчеттә куштылар. Шунысы кызык, лифтта очраклы рәвештә очраткан бабай әлеге мәчетнең имам хатибы Харис хәзрәт Салихҗан булып чыкты.

Әлфинур Мөхәммәтҗанова, Азнакай районының Беренче Май авылы:

- Оныгым Дилнар исемле иде. Дөресен генә әйткәндә, аның нинди мәгънә аңлатканын да белмим. Апасы Диләрәгә охшаш булсын дип, әти-әнисе шул исемне сайлаган иде. Ике яшьлек чагында бик нык авырды ул. Озак вакыт температурасы төшми азапланды. Дәвалаучы бер әбигә алып баргач, ул безгә: «Исеме уңышсыз. Шуны күтәрми. Исламга үзгәртегез», - диде. Без шул ук көнне мәчеткә кереп алыштырып та чыктык. Ходайның рәхмәте белән, баланың хәле чыннан да яхшырды. Аннан соң да авырып хастаханәләрдә ятканы булмады.


Сүзен-сүзгә

Филокартист Абдулла Дубин:

- Кеше исеменең, фамилиясе һәм әтисенең исеменең баш хәрефенә карап, аның холкын билгеләп була. Элек бу аерым бер фән булып бара иде. Классик язучылар, әйтик, Чехов, Пушкин, Достоевскийлар геройларының холкына карап исемнәрен сайлаган. Мин кызыма махсус Мәрьяммиям дигән исем куштым. Аның исемендә дүрт М хәрефе бар, бик тырыш, эш сөючән булачак. Я хәрефе исә икәү, әтисе кебек иҗади булыр. Исемнәре Д хәрефенә башланганнар аралашучан була. Г хәрефенә башланганнар бәйсез, мөстәкыйль кешеләр.

Җәлил хәзрәт Фазлыев, Татарстанның баш казые:

- Әби-бабаларыбыз элек-электән исем кушуга бик җаваплы караган, исеменең җисеменә туры килүен теләгән. Балага исем кушу - бик җаваплы һәм мөһим вакыйга. Кытай халык мәкалендә хаклы рәвештә: «Начар исем начар язмыштан да яманрак», - дип әйтелә. Балага күркәм исем белән дәшү аңа дога кебек үк уңай тәэсир итә. Начар мәгънәле һәм ярамаган исем балага начар йогынты ясый, аның психикасы бозылуга, ямьсез холыклы булуына, авыруларга ансат бирешүенә сәбәп була. Моның хаклыгын бүген фән дә раслады. Галимнәр су кристалларын рәсемгә төшергәннәр. Яхшы сүз әйткәч, дога укыгач, су кристаллары бик күркәм матур чәчәк рәвешенә керә һәм ул су кешеләрне дәвалау һәм тынычландыру үзлегенә ия була. Әгәр начар сүз әйтсәң, кристалларның сурәте ямьсез хәрабә хәленә килә һәм ул су кешегә начар йогынты ясый. Әгәр кеше тәненең 80 проценттан артыгы судан торуын исәпкә алсак, яхшы исемнең ни кадәр әһәмиятле икәнен аңлавы авыр түгел.

Энҗе Гайнанова, психолог:

- Әби-бабаларыбыз исем кушуга бик жаваплы караган. Начар мәгънәле исем балага начар йогынты ясый, аның психикасы бозылуга, ямьсез холыклы булуына, авыруларга тиз бирешүенә сәбәп булырга мөмкин. Әмма исемне алыштырып тормышымны да үзгәртәм дип уйлау дөрес түгел. Бу очракта тормышка карата мөнәсәбәтеңне генә үзгәртергә кирәк.

Реклама

Узган ел иң популяр булган һәм сирәк куелган исемнәр билгеле

Татарстан Республикасы Министрлар кабинеты ЗАГС идарәсе мәгълүматларына караганда, 2016 елда иң популяр исемнәр: Тимур, Әмир, Кәрим, Камил, Самир, Ясминә, Әминә, Ралина, Азалия, Самира.

Иң сирәк кушылган исемнәр: Йосыф, Әмирҗан, Фоат, Роял, Чарльз, Акпер, Агаали, Ада, Айя, Зөләйха, Язгөлем, Дилноза, Иркә, Фрух, Шушанна, Клементина, Луна.

Теги: 250
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 май 2018 - 10:53
    Төпсез чиләкләр Шәһәрдә яшәгән бала авылга кунакка кайта икән, ул төп йорттагы эреле-ваклы проблемаларны хәл итәргә, анысын-монысын төзәтергә, кыскасы, ул монда нәрсәдер эшләргә тиеш. Шәһәрдә дә кеше кул кушырып утырмый. Эт булып арырга мөмкин. Арыгансың икән – авылга кайтма. Ял итеп, йокыңны туйдырып кайт, чөнки монда синең кайларда нишләп йөрүең беркемгә дә кирәк түгел. Йоклап ята алмыйсың. Язу-сызу белән өстәл башында утыру да – соңгы чиктә генә.
    222
    0
    3
  • 20 май 2018 - 10:43
    «Рәхмәт сиңа, «алтын куллы» әтием!» Мин сезне үземнең алтын куллы әтием – Сәләхов Рамил Җәмигънур улы белән таныштырмакчы булам.
    142
    0
    0
  • 20 май 2018 - 10:10
    70
    0
    0
  • 20 май 2018 - 09:38
    Бабайлар һәм әбиләр, бакчага чыгыгыз! Казанның Авиатөзелеш районындагы «Крылья Советов» паркында 26 майда 12.00-18.00 сәгатьләрдә «Тормыш сөючеләр көне» бәйрәме була.
    71
    0
    0
  • 19 май 2018 - 13:00
    Илсөя Бәдретдинова: «Ул мине хәзер алдына алып сөя» Соңгы арада Илсөя Бәдретдинованы Инстаграм аккаунтына романтик рух керде: ниндидер ир-ат белән төшкән фотолар, һәрчак чәчәк гөлләмәләре... Илсөябез үзе дә чәчәк кебек: көннән-көн матурлана.
    2389
    0
    13
  • 19 май 2018 - 12:40
    Афиша 21-27 май
    203
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:35
    122
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    285
    0
    5
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    194
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    200
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    110
    0
    0
  • 18 май 2018 - 20:01
    Быелгы «Бәллүр каләм» тапшыру тантанасында «Шәһри Казан»ның ике журналисты бүләкләнде Редакциябезнең талантлы һәм тәҗрибәле журналисты Дилбәр Гарифуллина күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинның рәхмәт хаты белән бүләкләнде.
    200
    0
    2
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
  • Икенчел чимал һәм кием җыю буенча мобиль пункты акциясе. Фоторепортаж
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 16 апрель 2018 - 10:23
    Корица белән бал кушылмасы яман шештән саклый Корица белән бал кушылмасы (бер өлеш корицага биш өлеш бал) ашказаны авыруларын җиңә, организмны вируслардан саклый, йөрәкне ныгыта.
    834
    0
    2
  • 16 апрель 2018 - 11:14
    «Нәни кулы белән бармагымны эләктереп алгач, җиңәчәгебезне аңладым» 2016 елда Татарстанда 110 мең бала вакытыннан алда туган. Бүген медицина алга киткән заманда, җитлекмичә дөньяга килгән сабыйларны тәрбияләү мөмкин эш. Республика клиник хастаханәсендә 460 граммлы булып туган баланың да гомерен саклап кала алганнар иде. Мондый үзенчәлекле сабыйларны тәрбияләү турында Республика балалар клиник хастаханәсенең патология белән туган сабыйлар һәм җитлекми туган балалар бүлеге җитәкчесе неонатолог Фатыйма КАЗАКОВА белән сөйләштек.
    684
    0
    1
  • 16 апрель 2018 - 12:09
    Гади ихлас балачак, кайда син? Оныгыма мәктәпкә макулатура алып килергә кушканнар. Өй бетереп, кирәкмәгән кәгазь эзлибез, ди кызым. Хәзер кытлык заманы түгел, бөтен әйберне дә табып була, мин әйтәм.
    469
    0
    3
Ночной режим