Шәһри Казан

Италия халкы – иске кием ыргыта, шведлар табак савыт вата...

Яңа елны төрле илләрдә ничек бәйрәм итәләр?

Болгария
Гадәт буенча Болгариядә Яңа елны өйдә, гаилә белән уздыралар. Сәгать төнге унике тулгач бөтен өйдә дә өч минутка ут сүнә. Бу - үбешү вакыты. Котлаулар әйтү урынына Болгария халкы бер-берсен үбеп чыга. Шуннан соң йорт хуҗабикәсе төрле әйберләр яшеренгән пирог бүлә. Сиңа диелгән кисәктә тәңкә чыкса – байлык, роза ботагы булса – мәхәббәт көт. Өстәл артында кемдер төчкерсә дә – яхшылыкка юрыйлар. Бу ил халкы Яңа елны кизил ботагыннан башка уздырмый – ул киләсе елның уңыш символы.

Финляндия
Кесәл белән дөге боткасыннан башка финнарның бер генә Яңа ел бәйрәме дә узмый. Бәйрәмнең төп кунагы Йоулупукки (безнеңчә – Кыш бабай). Элек бүләкләрдән тыш ул әле тыңлаусыз балаларга чыбык та алып килгән. Ә тәртипле балаларны кәнфитләр белән сыйлаган.

Португалия
Португал халкы Раштуа бәйрәме алдыннан бер-берсенә “патшалар пирогы” бүләк итә. Анда шикәрдә пешерелгән җиләк-җимеш (цукаты), бадәм агачы төшеннән тыш (миндаль) бер медальон һәм кечкенә сын салганнар. Ул «Йортыгызга бәрәкатьлек телибез» дигәнне аңлаткан.

Дания
Дания урманчылары чыршыларны караклардан саклап калу максатыннан кызыклы ысул уйлап тапкан. Яңа ел гүзәлен алар махсус раствор белән сиптереп чыгалар. Урамдагы салкын һавада ул үзен сиздерми, ә менә чыршыны кисеп, өйгә алып керсәң, сасы, буа торган ис бүлеп чыгара башлый.

Кечкенә балаларга ата-анасы агачтан, яки тукымадан ясалган чыршы бүләк итә. Чыршы ботаклары астыннан һичшиксез тролль карап торырга тиеш. Төнге унике тулганда хуҗабикә һәр кешегә татлы дөге боткасы бүлеп бирә. Аның төбенә урман чикләвеге яки миндаль салалар. Бу ботканы ашау кияүдә булмаган кызларга аеруча да күңелле, чөнки ботка төбендә чикләвек чыкса, киләсе елга туй көтелә дигәнне аңлата. Башкаларга бу бәхетле Яңа ел билгесе.

Бөекбритания
Британия халкы Яңа ел төнендә Раштуа атасына (Father Christmas) киләсе елга үз теләкләрен әйтеп хат яза. Соңыннан аны мичкә ташлыйлар. Хаттагы теләкләр төтен булып туп-туры Раштуа атасына барып җитә диләр. Англичаннар бер-берсенә бер үк суммадагы бүләк бирергә тырыша. Барлык танышларга Яңа ел тәбрикләмәсе бирү гадәте дә сакланган.

Шотландия
Бу ил халкы Яңа ел кичендә дуслар янына бер кисәк пирог, бер стакан шәраб, бер кисәк күмер белән кунакка бара. Аларга бу якыннарны ел әйләнәсендә ризык, эчемлек һәм җылылык белән тәэмин итү өчен иң кулай ысул. Сәгать теле уникене суга башлаганда йорт хуҗалары сөйләшмичә генә ишек ача, унике тулгач кына яба. Бу иске елны өйдән чыгару, Яңа елга урын бирү дигән сүз. Яңа елда йортка кергән беренче кеше бәхет, яки бәхетсезлек китерүче булып санала. Бүләк белән кара чәчле ир килсә – аны бәхеткә юрыйлар.

Италия
Ел ахырында хуҗалар өй тәрәзәләреннән гөл савытлары, иске урындыклар, аяк киемнәре ыргыта башлый. Күбрәк әйбер ыргыткан саен, Яңа ел күбрәк байлык китерә, диләр. Иске әйберләре булмаса, яңасын ыргытырга туры килә. Югыйсә, бәхет өйне читләп үтәргә мөмкин. Монда халык интерьер гына үзгәртеп калмый, Яңа елны да өр яңа киемнәрдән каршылый. 31нче декабрь көнне ирләр дә, хатыннар да якыннарына кызыл эчке кием бүләк итә. Нәкъ менә бу төс яңалык билгесе икән. Кыш бабайлары аларның – хатын-кыз. Исеме - Ла Бефана.

Германия
Алманнар өчен дә бу гаилә бәйрәме. Бөтен кеше һичшиксез бәйрәм табыны артында җыелырга тиеш. Халык бер-берсе белән бүләк алмаша. Раштуа вакытында табында матур итеп алма, чикләвек, йөзем бизәлгән ризыклар, пироглар әзерлиләр. Алма – яхшылык белән начарлыкны аера белү җимеше. Каты төшле чикләвек – тормыш авырлыклары билгесе. “Ходай чикләвек биргән икән, кеше аны вата белергә тиеш, - ди Германия халкы. Раштуа агачында матур итеп бизәлгән алмалар һәм чикләвекләр булачак.

Австрия
Халык бер-берсенә балчыктан ясалган торба чистартучы сынын бүләк итә. Ул корымга буялырга тиеш. Элек Яңа ел төнендә торба чистартучыны очратсаң, аңа хичшиксез кулың белән тотынып буялырга кирәк булган – бу бәхет һәм уңыш билгесе. 31 декабрь көнне халык Венада урнашкан Изге Стефан соборындагы кыңгырау чыңын тыңларга җыела. Бу Яңа елның язылмаган кануны. Австрия белән Венгриядә бәйрәм табынына беркайчан да кош куймыйлар. Янәсе бәхет кулыңнан очып китә.

Франция
Биредә бүләк бирү буенча бер генә кагыйдә бар. Хатын-кызга ислемайны бары тик ире генә бирергә тиеш. Гаилә учагы, иминлек билгесе – зур утын пүләне. Аны бәйрәм алдыннан өйдәге мичтә ягалар. Француз Кыш бабае Пэр Ноэль балаларга бүләкне аяк киеме эченә сала.

Грендандия
Эскимослар бер-берсенә боздан ясалган сыннар бүләк итә. Аларда җәй көне дә суык булганга, бу бүләк озак елларга җитә.

Реклама

Чехия
Чех Кыш бабае – Микулаш бабай изге Николай көне алдыннан 5 декабрь көнне килә. Ул безнең Кыш бабайга охшаган: тун, башлык кигән, кулына таяк тоткан. Бүләкләрне генә ул капчыкта түгел, ә тартмада алып килә. Янәшәсендә ак фәрештә белән пәри баласы йөри.

Швейцария
Шведлар Яңа ел төнендә күршеләре ишек төбендә табак-савыт вата. Балалы йортта ата кеше чүп түгәргә дип чыгып китә дә, Юля Томтена (шведча - Кыш бабай) булып киенеп кайта. Өйдәгеләргә бүләкләрне дә ул тарата. Иң кадерле бүләк – үзең ясаган шәм. Ул яктылык, дуслык, күңел ачу симводы.

Испания
Яңа ел төнендә һәр кешенең тәлинкәсенә виноград була. Сәгать унике сукканда һәр кеше 12 виноград кисәге ашарга тиеш. Һәр виноград елның бер ае. 12 җимешне дә ашап өлгергәннәр өчен бу уңышлы ел булачак.

АКШ
Биредә кешеләр бүләкнең үзенә түгел, ә бүләк салынган тартмага игътибар итә. Америкалылар бүләкне төрле төстәге кәгазъгә бик җентекләр төрә. Ел саен АКШ тәбрикләмәләр һәм раштуа бүләкләре сату буенча рекорд куя.

Һиндстан
Һиндстанда Яңа елны халык төрлечә каршылый. Илнең төньягында яшәүчеләр тирә-якны ак, алсу, кызыл, шәмәхә төсләр белән бизи. Үзәктә биналарны гадәттә әфлисун төсендә бизиләр, байраклар эләләр. Көнбатышта йорт түбәләрендә кечкенә генә утлар яндыралар. Көньяк Һиндстанда аналар махсус подноска баллы ризыклар, чәчәкләр, кечкенә генә бүләкләр куялар. Иртә белән баланың күзен йомып шул поднос янына китерәләр.

Япония
Яңа ел Япониядә иң зур бәйрәм булып санала. Ул җиде көн дәвам итә. Ирләр бу вакытта күккә төрле төстәге оча торган еланнар җибәрә. Яңа ел төнге уникедә түгел, ә кояш баегач башлана.

Кытайлар кебек японнар да бәйрәм вакытында һичшиксез әти-әниләре белән күрешергә тиеш. Бу көнне начар мәгънәле сүз сөйләргә ярамый. Балалар ялгыш начар сүз әйтсә дә, авызларын махсус әзерләнгән тукыма белән сөртәләр.

Япониядә Яңа ел алдыннан ел символы сурәтләнгән тәбрикләмәләр, уенчыклар, сувенирлар бирү гадәте бар. Йорт каршында бамбук, нарат агачы яки дөге саламыннан ясалган Яңа ел агачы тора. Бамбук белән нарат – тугрылык һәм озын гомерлу булу билгесе. Яңа ел җитүгә японнар көлә башлый. Алар көлүнең бәхет китрәчәгенә ышана.

Кытай
Кытай халкы Яңа елны яңа ай килгән вакытта каршылый. Ул гынвар – февраль айларына туры килә. Начар көчләр өйгә кермәсен өчен йорт тәрәзәләрен һәм ишекләрне кәгазь белән ябалар.
 
Перу
Зур сәяхәтләр турында хыялланучылар Яңа ел төнендә чемодан тотып урам буйлап йөрергә тиеш. Песи талы ботаклары тотып йөргән кыз ботакның икенче башын егеткә тоттырса, ул киләсе елга аның егете булачак.

Куба
Яңа ел төнендә бокалларга чиста су тутыралар. Сәгать унике суккач, суны тәрәзәдән ыргыталар. Бу Яңа ел шулай су кебек чиста булсын дигәнне аңлата.
 
Аргентина

Бу көнне офиста эшләүчеләр иске календарьларны, кәгазьләрне ыргата. Инде көннең икенче яртысында җәяүлеләр юлы кәгазь кисәкләре белән тула. Әлеге гадәтне каян һәм ничек чыкканын аргентин халкы үзе дә хәтерләми.

Фотолар: renatevillas.com, warble-entertainment.com

Теги: Яңа ел
Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • Минтимер Шәймиевның шәхси фотографы Михаил Козловскийны соңгы юлга озатудан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә легендар җырчы Әлфия Авзалованың тууына 85 ел тулуга багышланган искә алу концертынан ФОТОРЕПОРТАЖ 15.01
  • Эт елында этләр җигеп... (Горки-Әмәт урман паркыннан фоторепортаж)
  • Казанда Үзәк чыршы ачылды
  • Пенсия фонды үтеп баручы елга йомгак ясады
  • Черек күлдә шугалак ачылды
  • Президент чыршысыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Чаңгылы якшәмбе
  • Казанның Аккош күлендә күңелле ял
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 21.12.2017
Соңгы комментарийлар
  • noname
    22 января 2018 в 17:16
    Бүген бер танышым "Шәһри Казан" сайтында сиңа комментарий язганнар, ә син җавап та бирмисең, дип шелтәләгәч, кереп караган идем дә, менә, гаебемне төзәтәм. Рәхмәт игътибарыгыз, сүзләрегез өчен! :) Кайчандыр Альберт абый безне чак кына укытып алган иде, махсус курс буенча керде. Шул дәресләрдән тыш аның белән аралашырга туры килмәде, шуңа да сез язган фикер минем өчен гайре көтелмәгән бер яңалык булды. "Әдәбиятчы" да дигән сүзләрегездән соң... үзегезне дә таныйсы килү теләге уянып калды) Мөмкин булса, языгызчы. Монда булмаса, ВКда яисә Фейсбукта - личкага. Шат булыр идем)
  • noname
    22 января 2018 в 14:47
    Исэнмесез Фирзэр Абый. Мин сезне бик хормэт итэм, жырларыгызны бик яратам. Авылны яратып сойлэвегез , сезгэ хормэтемне тагы да арттырды. Сезне юбилиегыз белэн котлыйм. Ижатыгызда унышлар, сэламэтлек телим.
  • noname
    22 января 2018 в 09:11
    Себехэналла мэшэалла куз тимэсен.молодец.Килэчэктэдэ зур унышлар насыйп итсен Раббым бер Аллам.Мин бик шат безнен татар кызыбызнын зур унышларына.Саулык бэхет тыныч хэерле бэракэтле гомер насыйп итсен Раббым бер Аллам сина Алинэ.
  • noname
    19 января 2018 в 23:18
    Өч һәм аннан да күбрәк баласы булганнарга 6 яшь тулганчы дарулар алу өчен 125 сум, коммуналь хезмәтләр, фатир өчен түләүләрдә 30 процент ташлама, мәктәп укучыларына, студентларга юлда йөрү өчен 282 сум дәүләт ярдәме каралган. Балалар бакчасына 50 процент ташлама белән түли аласыз. Түләгән сумманың бер өлеше компенсацияләнә. Гаиләдәге уртача айлык керем бер кеше башына 20 мең сумнан азрак булганда,өстәмә компенсация каралган. Биш һәм аннан да күбрәк баласы булганнар "Ана даны" медаленә ия була ала. Бу очракта һәр бала исәбеннән 5000 сум акча бирелә. Татарстан Президенты карары белән тиздән гамәлгә керәчәк авылдагы балалы гаиләләр өчен пособие турында әлегә төгәл генә мәгълүмат юк. Җитәкчеләр 1 февральгә кадәр барысы да ачыкланыр, дип вәгъдә итәләр.Әлеге пособиегә кагылышлы яңалыкларны "ШК" газетасыннан һәм сайтыннан күзәтеп бара аласыз, шулай ук теркәлү урыны буенча социаль яклау бүлегенә мөрәҗәгать итсәгез дә була. Хөрмәт белән,"ШК" газетасының бүлек мөхәррире Эльвира Мозаффар.
  • noname
    20 января 2018 в 11:13
Интервью
  • 15 января 2018 в 11:44
    Пенсиягә быел да 5000 өстәп түләнә дисәләр, нишләргә? Татарстанда пенсиягә 5 мең сум өстәмә түләүләр вәгъдә итеп шалтыратулар саны арткан.
    462
    0
    0
  • 15 января 2018 в 11:19
    Кеше бәхетсезлегендә бәхет корып буламы? Ата-ана өчен бала – бәгырь ите, диләр. Туганда кендек җепләре белән бәйләнгән ана белән бала арасы исә бүген дә галәмнең ачылып бетмәгән сере, табышмагы булып кала бирә.
    371
    0
    1
  • 15 января 2018 в 10:56
    Балтач районы Норма авылы мәктәбен ни өчен «кытай стенасы» белән тиңлиләр? Иң күп үзгәрешләр мәктәптә була дисәм, ялгышмамын кебек. Әле бер реформа, әле икенчесе, ул арада тикшерүләр килеп җитә. Бер уйласаң, мәктәп тормышы моннан башка да гел кайнап тора. Укытучылар, балалар, әти-әниләр яшәешенә, кәефенә дә бәйле әле ул. Хәтта мәктәпне тәмамлап чыкканнан соң да беркем дә аннан тулысынча аерылып бетми. Матур истәлекләр, классташлар, белем биргән укытучыларың гомер буе синең белән. Ул арада балаларың мәктәп сукмагына баса, аннан соң оныклар...
    285
    0
    1